Εξετάζοντας τις στρατηγικές επιλογές των προμηθειών όσον αφορά το sourcing μη-άμεσων, μη-κρίσιμων, δαπανών, η διεθνής βιβλιογραφία έχει εστιάσει σε τέσσερις γενικές προτάσεις για την επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων:
- Απόκτηση πλεονεκτήματος με ανάπτυξη βραχυπρόθεσμων τακτικών – όπως π.χ. αντίστροφες δημοπρασίες ή αδιάκοπη αναζήτηση καλύτερων προσφορών.
- Απόκτηση πλεονεκτήματος με ανάπτυξη μακροχρόνιων τακτικών – όπως π.χ. στρατηγικές συνεργασίες με προτιμώμενους προμηθευτές.
- Απόκτηση πλεονεκτήματος μέσω της συμμετοχής σε συνεταιρισμούς ή συνασπισμούς για την από κοινού σύναψη συμφωνιών με τους προμηθευτές. Στόχος το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα του πολλαπλάσιου όγκου αγορών.
- Απόκτηση πλεονεκτήματος δια της ανάθεσης των λειτουργικών / έμμεσων δαπανών σε εξωτερικό συνεργάτη με αδιαμφισβήτητα μεγαλύτερη άνεση / ικανότητα / γνώση στη διαπραγμάτευση τέτοιων κατηγοριών δαπανών.
Ποιον δρόμο θα επιλέξει κάθε επιχείρηση εξαρτάται από τις συνθήκες στις οποίες βρίσκεται. Η εσωτερική οργάνωση και κουλτούρα του οργανισμού, το οικονομικό περιβάλλον, οι απαιτήσεις και οι επιθυμίες είναι οι παράγοντες που θα κρίνουν ποια ή ποιες (συνδυαστικά) από τις παραπάνω επιλογές θα προκρίνει.
Είναι πιθανό, για παράδειγμα, όλες οι επιλογές να είναι απαραίτητες για έναν οργανισμό και να χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα. Αυτό πιθανώς να ισχύει για προϊόντα και υπηρεσίες, ή κάποιες επιλογές για τα μεν και διαφορετικές για τα δε, ακόμη περισσότερο, για ειδικής φύσης προμήθειες. Τι νόημα έχει, λόγου χάρη, μια αντίστροφη δημοπρασία για την ανεύρεση και μίσθωση νομικών υπηρεσιών; Κανείς δεν μπορεί εκ των προτέρων να ορίσει κάποια επιλογή ως καλύτερη από τις άλλες, χωρίς να εξεταστούν οι συνθήκες.
Αν δούμε όμως την πρακτική των επιχειρήσεων, διαπιστώνουμε ότι αυτές «περιχαρακώνονται» στη μακροχρόνια στρατηγική σύναψης σχέσεων με κάποιους προμηθευτές, χωρίς να εξετάσουν τις άλλες επιλογές, ή κάνοντάς το αποσπασματικά και χωρίς γνώση. Η άλλη επιλογή που κατά ένα μέρος – και όποτε αυτό είναι εφικτό – κερδίζει μέρος του ενδιαφέροντος είναι η συμμετοχή σε συνεταιρισμούς αγοραστών.
Διαφαίνεται μια απροθυμία στην υιοθέτηση αντίστροφων δημοπρασιών, καθώς και μια διστακτικότητα στη συνεργασία με ειδικούς στη διαπραγμάτευση τέτοιων δαπανών. Είναι ξεκάθαρο ότι ενώ τα άτομα εντός των οργανισμών κατανοούν ενστικτωδώς την έννοια της διαφορετικής αντιμετώπισης κάθε κατηγορίας με διαφορετικά εργαλεία και τεχνικές, είναι επίσης διαπιστωμένο ότι μόνο τα πιο ‘ανοιχτόμυαλα’ και ‘προοδευτικά’ εξ αυτών χρησιμοποιούν και εκμεταλλεύονται αυτές τις μεθοδολογίες.
Όμως οι έμμεσες ή λειτουργικές δαπάνες αποτελούν μεγάλο μέρος της συνολικής δαπάνης και καθώς δεν είναι σπάνιο το εξωτερικό περιβάλλον να επιβάλλει ανεξέλεγκτες διακυμάνσεις των τιμών. Η απουσία στρατηγικής, αλλά και η έλλειψη τεχνογνωσίας, πόρων, ειδικών ικανοτήτων τότε μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες στο κόστος, στην ποιότητα, στην παράδοση και στον έλεγχο των συγκεκριμένων δαπανών, και κατ’ επέκταση στον οργανισμό.
Το να έχουμε π.χ. επί πολλά έτη αποκλειστικά έναν πάροχο τηλεπικοινωνιών επειδή ποτέ δεν αναζητήσαμε το βέλτιστο των υπηρεσιών δεν μας κάνει στρατηγικό συνεργάτη του, αλλά μάλλον δεδομένο πελάτη χωρίς απαιτήσεις. Πόσο μάλλον αν δεν έχουμε εικόνα ποιο είναι το βέλτιστο για τον οργανισμό και τις ανάγκες του, ή το βέλτιστο που παρέχεται για τις συγκεκριμένες συνθήκες. Η εμπειρία δείχνει ότι αυτή είναι πολύ συχνά η κατάσταση, καθώς η έλλειψη προσωπικού, χρόνου και γνώσης αποτρέπουν τα τμήματα προμηθειών από συχνό, ενδελεχή έλεγχο των λειτουργικών δαπανών.
Και τότε καθίσταται υπέρ-πολύτιμη η ανάθεση της ευθύνης σε κάποιον με βαθιά εξειδίκευση στον χειρισμό κάθε κατηγορίας λειτουργικών δαπανών, κάποιον που αφιερώνει χρόνο αποκλειστικά στη μελέτη τέτοιων δαπανών, κάποιον που έχει την εμπειρία της αγοράς τους. Έτσι, επωφελείται ο οργανισμός από τις σχολαστικές μεθόδους που του διαφεύγουν, από σύγχρονα εργαλεία που του λείπουν, από ενισχυμένη διαπραγματευτική ικανότητα, από την παροχή καθαρής εικόνας που διευκολύνει τον έλεγχο.
Δεν υπάρχουν παρά ελάχιστες επιχειρήσεις στον κόσμο που έχουν όλες αυτές τις ικανότητες και τον έλεγχο για ‘δευτερεύουσες’ δαπάνες όπως οι τηλεπικοινωνίες, μεταφορές, ταχυμεταφορές, γραφική ύλη, μέσα ατομικής προστασίας, στόλος οχημάτων, κλπ. Στο τέλος της ημέρας, αυτές οι δαπάνες δεν είναι που θα φέρουν τον πελάτη στο ταμείο, και σε εκείνες θα πρέπει να επικεντρώνουν τους πόρους τους οι οργανισμοί. Για τις υπόλοιπες, υπάρχουν οι ειδικοί.